بازار فارکس چیست؟

امروزه در سراسر دنیا بازارهای مالی فوق العاده و مدرنی به وجود آمده که پتانسیل درآمدزایی خارق العاده ای دارند. برای مثال روزانه حجم مالی بازار بورس آمریکا تقریبا صدمیلیون دلار است که عدد چشمگیری است که به راحتی میتواند اقتصاد چند کشور را زیر و رو کند. بازارهای مالی انواع مختلفی دارند که استفاده از هرکدام از آنها باعث دگرگونی زندگی میلیون ها انسان را در طول تاریخ شده اند اما امروزه به طور کلی دو نوع بازار مالی وجود دارد:
    • بازارهای سنتی
    • بازارهای جدید و مشتقه
بازار های سنتی که در آمریکا بازار بورس و اوراق قرضه را به همین عنوان می شناسند، حجم بسیار زیادی دارد. در حدی که تقریبا تمامی مردم آمریکا در این بازارها سرمایه گذاری کرده و پول زیادی را جا به جا می کنند. اما بازار های نوظهور که فارکس نیز نوعی از این بازارها می باشد، چگونه اند ؟

 سالیان دور و دراز که بازارهای بورس ایجاد شدند، سپس بعد از آن ها بازارهای آتی،  CFD و فارکس از بازارهای سنتی الگو گرفتند و بازارهای جدیدی در دنیا به وجود آمدند که امروزه به عنوان بازار فارکس شناخته می شوند. اگر برای شما هم سوال ایجاد شده که بازار فارکس چیست و در بازار فارکس چه چیزهایی معامله میشوند؟، حتما تا انتهای این مقاله همراه ما باشید، ما در این بخش به بررسی بزرگترین بازار مالی جهان می پردازیم .

تاریخچه پیدایش بازار فارکس

در پایان جنگ جهانی دوم، تمام جهان به شدت هرج و مرج را تجربه کرد، از این رو دولت های اصلی غربی احساس نیاز به ایجاد یک سیستم برای ایجاد ثبات در اقتصاد جهانی را کردند.

ایده شروع طراحی یک سیستم تحت عنوان “سیستم برتون وودز” به وجود آمد که در حقیقت این سیستم به صورت توافقی نرخ ارز دلار در برابر طلا را تعیین می کند و اجازه می دهد تمام ارزهای دیگر نسبت به دلار آمریکا تنظیم شوند.

با طراحی آن، نرخ برای مدت کوتاهی تثبیت شد، اما با توجه به اینکه اقتصادهای بزرگ جهان شروع به تغییر و رشد با سرعت های مختلف کردند، قوانین سیستم در آگوست سال ۱۹۷۱ میلادی، به دست «ریچارد نیکسون» (Richard Nixon)-رئیس جمهور وقت ایالات متحده آمریکا- به صورت موقتی تعلیق شد. این اتفاق به علت شکست سیستم ارز ثابت رخ داد و به اتمام «سیستم برتن وودز» (Bretton Woods) انجامید.

درواقع در ۱۵ آگوست سال ۱۹۷۱ میلادی ، نیکسون سیاست اقتصادی نوین خود را که برنامه‌ای برای ایجاد رفاه جدید بدون جنگ بود، اعلام کرد. این برنامه تحت عنوان «شوک نیکسون» (Nixon shock) شناخته می‌شد و شروع آن پایانی بر سیستم برتن وودز و نظام نرخ ارز ثابت بود. ایالات متحده در صندلی قدرت بود و دنیا را کنترل می کرد، بازار ارز به شناور آزادی تبدیل شد، که در آن نرخ ارز توسط عرضه و تقاضا تعیین شد.

در حال حاضر دلار ایالات متحده آمریکا از سیستم نرخ ارز شناور پیروی می‌کند. یعنی قیمت دلار ایالات متحده آمریکا بسته به نرخ معامله ارز‌ها تعیین می‌شود. برخلاف بازار بورس، بازار معامله ارز‌های خارجی به سطوح مختلفی از دسترسی تقسیم شده است.

در ابتدا، تعیین نرخ ارز منصفانه دشوار بود، اما پس از دهه 1990، پیشرفت تکنولوژی و ارتباطات در نهایت باعث شد که همه چیز آسانتر شود.

به لطف کامپیوترها و رشد سریع اینترنت بانک ها شروع به ایجاد سیستم عامل های تجاری خود کردند. این سیستم عامل ها برای دادن قیمت به طور زنده به مشتریان خود طراحی شده تا بتوانند بلافاصله خودشان ترید کنند. در همین حال، بعضی از ماشین آلات بازاریابی هوشمند با استراتژی تجاری مبتنی بر اینترنت برای تریدرهای فردی معرفی شدند.

این موسسات به عنوان “کارگزاران خرده فروشی فارکس” شناخته شدند و این شرایط، کار را برای ترید فردی در اندازه و میزان کوچکتر فراهم ساخت. بر خلاف بازار بین بانکی که اندازه تجاری استاندارد یک میلیون واحد است، کارگزاران خرده فروشی به افراد اجازه تجارت را با اندازه 1000 واحد را دادند!

بازار فارکس

در ابتدای مقاله راجع به این صحبت کردیم که فارکس بازار برابری ارزهاست. ارزهای مختلف در این بازار نسبت بهم سنجیده شده و نرخ برابری ارزها به دست می آید. این بازار هیچ ربط مستقیمی به سهام ها و یا طلا و نفت ندارد. فارکس یعنی برابری ارزها. همین!
بازار-جهانی-فارکس

عوامل موثر بر بازار فارکس

باتوجه به مطالب گفته شده، بازار فارکس را می توان بازار ارزها دانست. دولت ها و بانک های مرکزی زیادی بر این بازار متمرکز هستند. افزایش یا کاهش اندک در نرخ  ارز، سبب بهم ریختگی در اقتصادها شده و موجب شورش مردم می شود. بنابراین، این بازار اهمیت بسیار زیادی برای دولت ها دارد، چرا که بازار فارکس، مستقیما وابسته به اقتصاد و کامروایی یک ملت است.

عامل اول: سیاست های اقتصاد کلان دولت ها

مهمترین و تاثیرگذارترین عامل بر بازار فارکس، سیاست های اقتصاد کلان دولت ها است. اقتصاد کلان، مربوط به اقتصاد تمامی کشور هست.

این اقتصاد، مسائل مهمی مانند نرخ بهره، نرخ تورم، بیکاری، سیاست های مالی و پولی را برمیگیرد. تمام بخش های اقتصاد کلان تاثیر مستقیمی بر بازار فارکس دارند. این بخش ها، تعیین کننده نرخ برابری ارزها هستند.

سال 2009 را درنظر بگیرید که رکود بازارهای مالی در آن سال رخ داد. بعد از این رکود و بحران جهانی، به تصمیم بانک مرکزی آمریکا، نرخ بهره در کمترین حد ممکن یعنی 0.25٪ نگه داشته شد. در پی این تصمیم نرخ طلا و سایر ارزها در برابر دلار رشد کرد و دلار ضعیف شد.

عامل دوم: نرخ بهره و اهمیت آن

نرخ بهره همان قیمت پول است. یعنی چه؟ مثلا فرض کنید من به شما 1000 دلار قرض میدهم. و شما تعهد میدهید که سال دیگر این موقع پول من به علاوه بهره آن را پرداخت کنید. مثلا اگر بهره 0.25% باشد، شما سال دیگر باید 1000 دلار به علاوه 2.5 دلار برای بهره پرداخت کنید.

نرخ بهره اهمیت زیادی دارد اما چرا؟ زیرا با کاهش نرخ بهره، اغلب افراد تمایل دارند از بانک وام دریافت کنند و در کسب و کارها سرمایه گذاری کنند.  اینکه مردم بتوانند با نرخ کم از بانک مرکزی وام بگیرند، کسب و کار راه بیندازند و رشد کنند اتفاق خوبی است.

اما با افزایش نرخ بهره چه میشود؟ افرادی که برای راه اندازی کسب و کارشان به سرمایه نیاز دارند، قادر به گرفتن وام از بانک نیستند. زیرا باید بیش از نرخ بهره سود بدست آورند.

مثلا فرض کنید ما 1 میلیون دلار با نرخ بهره 20٪ سالیانه از بانک وام دریافت کنیم. در این سال اگر درآمد 200 هزار دلار را داشته باشیم، تنها بهره قرض خود را پرداخت کرده و هیچ سودی بدست نیاوردیم.کسب و کار ما باید بین 30 تا 40% به ما سود بدهد تا بتوانیم ادامه بدهیم، که یافتن چنین کسب و کار با این ویژگی کار آسانی نیست.

بنابراین افراد تمایلی به دریافت وام نداشته و کسب و کارها رشد نمی کنند. درنتیجه، یکی از مهم ترین بخش های اقتصادی در هر کشور نرخ بهره است و کنترل و تنظیم نرخ بهره بسیارمهم بوده و تاثیر مستقیمی بر نرخ ارز کل کشور دارد.

عامل سوم: نرخ تورم

این نرخ از شاخصی به نام شاخص قیمت مصرف کننده حاصل می شود. درمورد مفهوم نرخ تورم، مثال زیر را درنظر بگیرید.

فرض کنید در زندگی روزمره، کالاهایی مانند گوشت، میوه یا انرژی مانند گاز، برق و انرژی، مسکن، پوشاک و غیره را مصرف می کنیم که برای زندگی مان ضروری هستند. با جمع آوری تمام این نیازها، سبدی می سازیم که نشان دهنده تمامی این قیمت هاست. با ساخت این سبد، درواقع شاخص قیمت مصرف کننده را درست کرده ایم.

این شاخص بیانگر این است که سال گذشته عدد آن 120 بوده و امسال به 130 افزایش یافته است. افزایش این شاخص به معنی تورم هست، یعنی امسال افراد باید برای نیازهای روزمره خود، پول بیشتری بپردازند.

اما افزایش یا کاهش تورم خوب هست یا بد؟

تورم نه باید زیاد باشد و نه کم. درصورت افزایش تورم، زندگی برای مردم بسیار سخت می شود. در چنین موقعیتی، آنها راجع به آینده خودشان و قیمت ها مطمئن نیستند اگر تورم کاهش یابد، نشانگر رکود است. زیرا دراین حالت، مردم خریدی نمیکنند که قیمت ها رشد کنند. بنابراین تورم نیز شاخص مهم است.

اگر در یک کشور، تورم بیش از حد افزایش یابد، موجب ضعیف شدن ارز آن کشور می شود. این بدان معناست که افراد برای اینکه بتوانند خرید کنند باید پول بیشتری بپردازند، پس ارز ضعیف تری دارند. در اغلب کشورهای بزرگ، با مشاهده افزایش تورم، نرخ بهره را افزایش می دهند. با این کار قادر به کنترل نرخ تورم خواهند بود.

در برخی مواقع، تورم به دلیل درآمد بالای مردم است. در این حالت وضعیت اقتصادی خوبی ایجاد می شود و نتیجه آن مثبت است. مثلا فرض کنید نرخ  بیکاری در کشور کاهش یابد، مردم قادرند نیازهای خود را تامین کنند. درآمد افراد افزایش می یابد و می توانند کالاهای بیشتری خریداری کنند. در این حالت تقاضا بیشتر شده و قیمت ها افزایش می یابد.

اما اگر تورم به علت قحطی، نبود کالا و کمبود ایجاد شود به اقتصاد کمک نمیکند و بسیار مخرب است، به عنوان مثال در دهه 1970 افرایش قیمت نفت، سبب شده بود تورم در آمریکا غیرقابل تحمل شده و باعث رقم خوردن شرایط بسیار سخت بود.

اما در سال های 2015 تا 2019 شاهد نرخ تورم 2٪ بود که تورم خوب و قابل قبولی بود. این تورم خوب به دلیل رشد اقتصادی خوب و کاهش نرخ بیکاری رخ داد. بنابراین، از مهمترین محرکه های اقتصاد کلان در بازار فارکس، می توان نرخ تورم و نرخ بهره را نام برد.

عامل چهارم: نرخ بیکاری

علاوه بر نرخ بهره و نرخ تورم، دیگر محرکه های اقتصادی مانند نرخ بیکاری به شدت در اقتصاد کشور و نرخ ارز در بازار فارکس تاثیرگذار است.

نرخ بیکاری یک کشور، سطح اشتغال در یک کشور را نشان می دهد. مثلا نرخ بیکاری در کشور آمریکا در سال 2019 تقریبا 3.8٪ بود که نرخ بسیار خوبی است.

بدین معنا که 96.2٪ مردم آمریکا دارای توانایی و تمایل به کار، و یا درحال کار کردن هستند. آنها با کسب درآمد، می توانند مصرف کننده باشند و پول را به چرخه اقتصادی برگردانند.

 در کنار نرخ بیکاری، عوامل دیگری مانند شاخص خرید مدیران، نرخ خرده و فروشی و غیره نیز در بازار فارکس و ارزها تاثیر زیادی دارند.

سخن پایانی

فارکس به علت داشتن شرکت‌کنندگان زیاد و تنوع بالای ارز‌ها، از حالت انحصاری کمتری برخوردار است و با اطمینان بیشتری نسبت به سایر بازار‌ها می‌توان در آن به معامله پرداخت. بسیاری از سرمایه گذاران توجه خود را فقط به سهام و اوراق قرضه معطوف می‌کنند، حال آنکه فارکس امکان ایجاد تنوع در سبد سرمایه‌گذاری را برای آن‌ها فراهم می‌کند.

فارکس درواقع نوعی سرمایه‌گذاری در واحد‌های پولی است. بنابراین، با معامله در بازار فارکس می‌توانید با تغییرات سیاسی و اقتصادی مانند انتخابات و انتشار اخبار جدید به کسب سود بپردازید. همچنین، برخلاف بازار سهام با ساعات ثبت سفارش محدود، بازار فارکس تقریباً همیشه در هر مکانی باز است و بعضی از سامانه‌های معاملاتی نیز امکان معامله ۲۴ ساعته را برای مشتریان خود فراهم کرده‌اند. در بسیاری از کشور‌ها افرادی، معامله‌گری در بازار فارکس را به عنوان شغل خود بر گزیده‌اند.

با وجود نکات مثبت معامله در بازار فارکس باید نقاط منفی آن‌را نیز در نظر گرفت. اخبار به سرعت در میان سرمایه‌گذاران فارکسی نشر پیدا می‌کند و نوسانات قیمت در این بازار بالاست. امکان تغییر قیمت در این بازار بسیار بالا در نظرگرفته می‌شود.

در حقیقت، عوامل بسیاری بر نرخ ارزها تاثیرگذارند و توجه به تمام عوامل سیاسی و اقتصادی جهانی و نتیجه‌گیری از آن‌ها دشوار به شمار می‌رود. بنابراین، بسیاری از معامله‌گران برای خرید و فروش ارز‌ها به تحلیل تکنیکال روی می‌آورند. درصورتی که معامله‌گران به خوبی به اصول تحلیل تکنیکال مسلط نباشند، ممکن است متحمل ضرر‌های بی‌شماری شوند.